Directe vluchten zonder overstap zijn meestal iets duurder, maar verdienen de voorkeur boven die met overstap. Een vliegticket met overstap betekent niet alleen extra gedoe, maar verhoogt ook het risico dat er iets gebeurt met de rolstoel. Daarnaast is het veel vermoeiender en kost het meer tijd. Maak het jezelf zo eenvoudig mogelijk, als het kan.

In het algemeen is iemand met een (visuele)handicap of mobiliteitsbeperking verplicht om zich te laten begeleiden door een valide volwassene als:
• Je niet zelf de stoelriem kunt vastmaken en loskoppelen en daarbij hulp nodig hebt.
• Als je niet zelf de nooduitgang kunt bereiken zonder hulp in geval van nood.
• Als je niet zelf het reddingsvest kunt omdoen en het zuurstofmasker kunt opzetten zonder hulp.
• Als je hulp nodig hebt bij toiletbezoek, om te eten of om medicijnen in te nemen.
• Als je niet in staat bent om de gegeven instructies aan boord te begrijpen of op te volgen.
• Als het welzijn en de veiligheid van jezelf of andere passagiers in het geding komt, mag een luchtvaartmaatschappij je weigeren.

Het is belangrijk om de voorwaarden van de luchtvaartmaatschappij te kennen die gelden voor passagiers met een rolstoel. Voor handbewogen rolstoelen gelden over het algemeen geen beperkingen. De maximaal toegestane afmetingen van de rolstoel hangen af van de breedte van de vliegtuigdeuren en verschillen per type vliegtuig en maatschappij. Zo vraagt bijvoorbeeld Transavia om direct na boeking contact op te nemen als je rolstoel zwaarder is dan 23 kg en/of hoger is dan 86 cm.

Als het gaat over de batterijen; dan geldt een strikt reglement: alleen droge (lekbestendige) of natte batterijen zijn meestal toegestaan. Vloeibare batterijen zijn verboden, tenzij je een speciale toestemming hebt. Lithium-ion batterijen zijn in de meeste gemotoriseerde systemen van handbewogen rolstoelen verwerkt en zijn alleen toegestaan als de capaciteit minder is dan 300Wh. Deze moeten overigens in de cabine worden meegenomen. Ook gelden vaak speciale regels voor het vervoer van de batterijverpakking, check deze goed bij de luchtvaartmaatschappij van je keuze

De meeste luchtvaartmaatschappijen helpen je gratis bij het boeken van vliegtickets via het servicecenter. Op die manier weet je gelijk welke assistentie je kunt verwachten op de luchthaven. Voor mensen met een motorische handicap, zijn er drie soorten hulp beschikbaar en daarvoor gelden internationale codes:

• Hulp tot aan de gate (WCHR). Voor passagiers die een rolstoel nodig hebben om het vliegveld te doorkruisen omdat hij/zij geen lange afstanden te voet kan afleggen maar die wel trap kunnen lopen. Schiphol beschikt over rolpaden en liften.
• Hulp op de luchthaven om de trap te nemen (WCHS). Voor passagiers die geen lange afstadnen te voet af kunnen leggen en assistentie wensen om de luchthaven door te komen richting de gate, maar zichzelf wel in het vliegtuig kunnen redden.
• Bijstand tot de vliegtuigstoel (WCHC). Voor passagiers die helemaal niet kunnen lopen, die hulp nodig hebben tot in het vliegtuig en in en uit de vliegtuigstoel moeten worden getild. Reis je met begeleiding dan heet het ‘WCHC escorted by’, vlieg je alleen dan geldt de code ‘WCHC self-supporting.’

Bij veel luchthavens kun je je eigen rolstoel gebruiken tot aan de gate of zelfs tot aan de deur van het vliegtuig. Dit is afhankelijk van de luchthaven, luchtvaartmaatschappij en het type rolstoel. Vraag dit daarom vooraf na. Zo weet je ook op welk moment je eventueel moet overstappen naar een luchthaven- of transferstoel.

Heb je een vlucht met een overstap? Controleer dan vooraf hoe de assistentie op de overstapluchthaven geregeld is. Vaak wordt aangevraagde assistentie doorgegeven voor de hele reis, maar dit is niet altijd vanzelfsprekend. Vraag ook of je tijdens de overstap je eigen rolstoel terugkrijgt of gebruikmaakt van een rolstoel van de luchthaven.

Kun je niet zelfstandig van je rolstoel naar de vliegtuigstoel komen? Geef dit vooraf duidelijk aan. Afhankelijk van de luchthaven en luchtvaartmaatschappij kan er gebruik worden gemaakt van een smalle transferstoel en soms van andere hulpmiddelen. Bespreek welke ondersteuning je nodig hebt en wat er beschikbaar is.

Niet iedere zitplaats is even praktisch wanneer je beperkte mobiliteit hebt. Bespreek daarom bij het boeken welke zitplaats het meest geschikt is. Houd er rekening mee dat vanwege veiligheidsregels niet alle zitplaatsen beschikbaar zijn voor passagiers die assistentie nodig hebben, bijvoorbeeld stoelen bij een nooduitgang.

Als je dat nog niet bij het boeken hebt aangegeven, dan kun je laten weten dat je met een rolstoel reist en welke hulp je nodig hebt op het vliegveld. De maatschappij zal naar alle kenmerken vragen van de rolstoel: het merk, model, gewicht, afmetingen, type batterij en welke assistentie nodig is. Goed om te weten: het vervoer van medische hulpmiddelen (waaronder rolstoelen vallen) is nog altijd gratis. Zelfs low-cost maatschappijen, die geen bagage in de cabine toestaan, hebben niet het recht om een fee te rekenen voor het vervoer van de rolstoel. Sommige luchtvaartmaatschappijen zoals Air France staan twee soorten mobiliteitshulpmiddelen toe per persoon (denk aan een handmatige en een elektrische).

Geef de luchtvaartmaatschappij vooraf de lengte, breedte, hoogte en het gewicht van je rolstoel door. Dit is vooral belangrijk bij elektrische rolstoelen. De maatschappij kan hiermee controleren of de rolstoel veilig in het bagageruim kan worden vervoerd.

Elektrische rolstoelen kunnen verschillende soorten accu's hebben, zoals droge, gel-, lithium-ion- of andere accu's. Voor het vervoer per vliegtuig gelden hiervoor specifieke veiligheidsregels. Geef daarom het exacte type accu, de capaciteit en andere gevraagde gegevens door aan de luchtvaartmaatschappij.

Vertel zo precies mogelijk wat je zelfstandig kunt en waarbij je hulp nodig hebt. Denk aan lange afstanden lopen, traplopen, instappen in het vliegtuig of de transfer naar je stoel. Hoe duidelijker je dit vooraf aangeeft, hoe beter de luchthaven zich kan voorbereiden.

Vraag vooraf of je rolstoel bij de incheckbalie, de gate of bij het vliegtuig wordt ingenomen. Vraag ook waar je hem na aankomst terugkrijgt. Dit kan per luchthaven verschillen. Geef indien mogelijk aan dat je jouw eigen rolstoel graag zo snel mogelijk na het verlaten van het vliegtuig terug wilt.

Ga er niet automatisch vanuit dat je aanvraag goed is verwerkt. Controleer na het aanvragen of de gewenste assistentie in je boeking staat en bewaar de bevestiging. Zo kun je bij vragen op de luchthaven laten zien wat er is afgesproken.

Sla het telefoonnummer en andere contactgegevens van de luchtvaartmaatschappij op in je telefoon. Bewaar daarnaast je boekingsnummer en informatie over de aangevraagde assistentie op een plek waar je er snel bij kunt.

Maak een eenvoudige instructie voor het luchthavenpersoneel. Vermeld bijvoorbeeld hoe de remmen werken, hoe de vrijloop wordt ingeschakeld, waar de hoofdschakelaar zit en welke onderdelen niet gebruikt mogen worden om de rolstoel op te tillen. Voeg eventueel foto's toe. Bevestig een exemplaar aan de rolstoel en neem zelf ook een kopie mee.

Controleer enkele dagen voor vertrek je boeking en de aangevraagde assistentie. Zo heb je nog tijd om contact op te nemen met de luchtvaartmaatschappij wanneer gegevens ontbreken of niet correct zijn verwerkt.

Zorg dat je minimaal twee uur van tevoren op de luchthaven aanwezig bent. Eis altijd dat je eigen rolstoel bij je blijft tot aan de gate. Als de maatschappij dit weigert (wat te maken kan hebben met de indeling van de luchthaven) dan wordt de rolstoel direct geregistreerd als ruimbagage en word je begeleid door het personeel tot het boarden in een leenrolstoel van de luchthaven. Als het vliegtuig niet beschikt over een loopbrug, dan word je aan boord gebracht via de vliegtuigtrap als je kunt lopen en anders met een traploper of schaarwagen, afhankelijk van de aanwezige faciliteiten. Hierbij is altijd begeleiding aanwezig.

Denk aan de accu en hoofdsteunen, kussens, voetsteunen. Op het vliegveld zijn geen middelen aanwezig om onderdelen los te halen, bedenk dus van tevoren hoe dit te doen.

Dit is een van de meest kwetsbare en kostbaarste elementen van een elektrische rolstoel. Zorg ervoor dat er niets mee kan gebeuren en dat het luchthavenpersoneel niet per ongeluk de instellingen wijzigt. Leg uit aan de medewerkers hoe je de rolstoel in z’n vrij zet om hem te kunnen voortduwen. Het handigste is om een handleiding met de belangrijkste punten op de stoel te plakken.

Voorzie je rolstoel en losse onderdelen van een duidelijk label met je naam, telefoonnummer en eventueel je vluchtnummer. Mocht een onderdeel tijdens het vervoer zoekraken, dan is sneller duidelijk bij wie het hoort.

Kussens, afneembare bedieningselementen en andere kwetsbare onderdelen kunnen tijdens het vervoer beschadigen of zoekraken. Neem deze indien mogelijk mee in de cabine. Controleer vooraf wel of ze volgens de bagageregels van de luchtvaartmaatschappij als handbagage meegenomen mogen worden.

Bereid je rolstoel voor op vervoer volgens de instructies van de fabrikant. Klap of demonteer alleen onderdelen als dat veilig kan en noodzakelijk is. Zorg ervoor dat losse onderdelen goed vastzitten en dat personeel weet hoe de rolstoel veilig vervoerd kan worden.

Een elektrische rolstoel kan zwaar en ingewikkeld zijn om handmatig te verplaatsen. Leg daarom duidelijk uit hoe de rolstoel moet worden gereden, geduwd en vergrendeld. Voorkom dat medewerkers de rolstoel aan kwetsbare onderdelen optillen of verplaatsen.

Laat het personeel zien waar belangrijke bedieningselementen zitten. Een eenvoudig kaartje met foto's en pijlen kan hierbij helpen. Vermeld ook duidelijk wat wel en niet mag worden losgekoppeld of gedemonteerd.

Bewaar informatie over het type accu, de capaciteit en eventuele instructies van de fabrikant bij je reisdocumenten. Bij vragen over het veilig vervoeren van de accu kun je deze informatie direct laten zien.

Neem de tijd om de verschillende mechanische technieken te testen en kijk of de elektrische delen zoals rugleuning, voetsteunen en lift goed werken. Als je iets ongewoons ontdekt, laat dat dan weten voordat je het vliegveld verlaat, een klein piepje kan onbelangrijk lijken, maar uitlopen op een totaal mislukte vakantie. Als je onze tips opvolgt, alles goed checkt en om altijd om hulp vraagt wanneer nodig, dan loopt alles geheid op rolletjes!

Vertel het assistentiepersoneel duidelijk hoe ze je het beste kunnen helpen. Geef aan wat je zelf kunt en waarbij je ondersteuning nodig hebt. Heb je een specifieke manier van tillen of verplaatsen nodig, bespreek dit voordat de transfer begint.

Vraag voordat je vertrekt, indien mogelijk, of je rolstoel is overgedragen voor vervoer. Zeker bij een elektrische of aangepaste rolstoel is het prettig om te weten dat deze correct is ingenomen en met jouw vlucht meegaat.

Vraag wat er gebeurt met onderdelen die van je rolstoel zijn verwijderd. Neem kwetsbare onderdelen waar mogelijk zelf mee en zorg ervoor dat onderdelen die in het ruim meegaan duidelijk gelabeld en goed beschermd zijn.

Cabinepersoneel kan niet bij alle vormen van persoonlijke verzorging of fysieke ondersteuning helpen. Bespreek daarom vóór vertrek wat je tijdens de vlucht nodig hebt en welke hulp de luchtvaartmaatschappij kan bieden. Bij een langere vlucht is dit extra belangrijk.

De toegankelijkheid van toiletten verschilt per vliegtuigtype. Op sommige vluchten is een boordrolstoel beschikbaar waarmee je naar het toilet kunt worden gebracht. Vraag vooraf welke voorzieningen aanwezig zijn en welke hulp het cabinepersoneel kan bieden.

Passagiers die assistentie nodig hebben kunnen vaak vóór de overige passagiers instappen. Dit geeft meer tijd en ruimte voor een veilige transfer naar de vliegtuigstoel. Vraag bij de gate hoe het instappen voor jou geregeld is.